Κυριακή 29 Απριλίου 2012

Η δωροδοκία του ΚΑΛΛΙΠΟΥ στους Ολυμπιακούς αγώνες.

Ο Αθηναίος πενταθλητής έγραψε ιστορία,όχι όμως με την νίκη του,αλλά για μια απάτη ολυμπικού μεγέθους, αφού δωροδόκησε τους αντιπάλους του,για να τον αφήσουν να νικήσει.
Φυσικά οι Ελλανοδίκες τιμώρησαν με βαρύ πρόστιμο(6 ζάνες)τόσο αυτόν όσο και την ΑθΗΝΑ.
Ο Κάλλιπος αρνήθηκε να πληρώσει,προσέλαβε μάλιστα ως δικηγόρο,τον ΑΘΗΝΑΊΟ ΥΠΕΡΕΙΔΗ,για να γλυτώσει την τιμωρία.Οι ΗΛΕΙΟΙ αρνήθηκαν βέβαια,να χαρίσουν τις ποινές,αλλά πάλι ο ΚΑΛΛΙΠΟΣ δεν πλήρωνε και οι ΑΘΗΝΑΙΟΙ αποφάσισαν να < μποϋκοτάρουν > τις ολυμπιάδες.Τελικά ο ΔΕΛΦΙΚΟΣ χρησμός,όπου κατέφυγαν τους παρήγγειλε να πληρώσουν το πρόστιμο για τα έξι αγαλματίδια του ΔΙΑ,που περιέγραψε ο ΠΑΥΣΑΝΙΑΣ,πέντε αιώνες αργότερα.(5.21.5-6<<ΑΘΗΝΑΙΟΝ ΚΑΛΛΙΠΟΝ..>>

ΘΕΟΔΩΡΟΣ Γ.ΑΝΤΙΚΑΣ (ΟΙ ΑΡΧΑΙΟΙ ΕΛΛΗΝΕΣ ΟΛΥΜΠΙΟΝΙΚΕΣ)
Read more »

Η πρωτομαγιά έχει της ρίζες της στην αρχαιότητα


Ο Μάιος, σύμφωνα με την παράδοση, πήρε το όνομά του από τη ρωμαϊκή θεότητα 
Maia (Μάγια), η οποία ονομάστηκε έτσι από την ελληνική λέξη Μαία που σημαίνει τροφός
 και μητέρα.
Η Μάγια ταυτίστηκε με την Ατλαντίδα νύμφη Μαία, τη μητέρα του Ερμή 
στον οποίο αφιερώθηκε ο μήνας Μάιος.

Ο Μάιος είναι ο 5ος μήνας του χρόνου, ο οποίος αντιστοιχεί στον αρχαίο 

μήνα Θαργηλίωνα που γιορταζόταν με τα περίφημα Ανθεοφόρια. 
Ήταν αφιερωμένος στη θεά της γεωργίας Δήμητρα και την κόρη της 
Περσεφόνη, που τον μήνα αυτόν βγαίνει από τον Άδη κι έρχεται στη γη.
 Γιορτές γίνονταν και στην αρχαία Ρώμη που τις έλεγαν "ροσύλλια" 
τις οποίες διατήρησαν και οι Βυζαντινοί αυτοκράτορες.

Για τη λαϊκή αντίληψη, στο μήνα Μάιο συνυπάρχουν οι ιδιότητες 

του καλού και του κακού, της αναγέννησης και του θανάτου και 
συγκεντρώνονται την πρώτη του ημέρα, την Πρωτομαγιά.

Ο εορτασμός της Πρωτομαγιάς σηματοδοτεί την τελική νίκη 

του καλοκαιριού απέναντι  στον χειμώνα, την κατίσχυση της 
ζωής επί του θανάτου και έχει ρίζες που ανάγονται
 σε προχριστιανικές αγροτικές λατρευτικές τελετές για τη 
γονιμότητα των αγρών και, 
κατ' επέκταση, και των ζώων και των ανθρώπων.

Η αρχαιότατη γιορτή της Πρωτομαγιάς συνεχίστηκε στο διάβα

 των αιώνων με επισημότητα και με διάφορες μορφές και εκδηλώσεις.
 Μία από τις παλαιότερες γιορτές ήταν τα Ανθεστήρια,
 η γιορτή των λουλουδιών, η πρώτη επίσημη γιορτή ανθέων των Ελλήνων.

Τα Ανθεστήρια, κατά τη διάρκεια των οποίων πομπές με κανηφόρες

 που έφερναν άνθη βάδιζαν με μεγαλοπρέπεια προς τα ιερά,
 ιδρύθηκαν πρώτα στην Αθήνα και έπειτα πήραν πανελλήνια
 μορφή, αφού διαδόθηκαν και σ άλλες πόλεις της Ελλάδος. 
Σύμφωνα με το μύθο, στα Ανθεστήρια «ανασταινόταν» ο…
 σκοτωμένος θεός Ευάνθης, επίθετο του Διόνυσου, από το χυμένο αίμα
 του οποίου φύτρωσε η άμπελος.

Όταν οι Ρωμαίοι κατάκτησαν την Ελλάδα, η γιορτή της Πρωτομαγιάς, 

δεν έπαψε να υπάρχει αλλά εμπλουτίστηκε γιατί και οι δύο λαοί πίστευαν,
 ότι τα λουλούδια αντιπροσωπεύουν την ομορφιά των θεών και φέρνουν 
δύναμη, δόξα , ευτυχία και υγεία.

Με το πέρασμα των αιώνων, η αρχική έννοια της Πρωτομαγιάς αλλοιώθηκε

 και επιβίωσαν έθιμα ως απλές λαϊκές γιορτές (περιφορά δέντρων, 
πράσινων κλαδιών ή στεφάνων με λουλούδια, 
ανακήρυξη του βασιλιά ή της βασίλισσας του Μάη, χορός γύρω από ένα δέντρο ή 
ένα στολισμένο κοντάρι-γαϊτανάκι).

Η Πρωτομαγιά είναι μία από τις ελάχιστες γιορτές, χωρίς θρησκευτικό περιεχόμενο, 

με εκδηλώσεις που απαντώνται στον λαϊκό πολιτισμό πολλών ευρωπαϊκών λαών,
 οι οποίες έχουν διατηρηθεί ως τις μέρες μας.









ΕΘΙΜΑ ΠΡΩΤΟΜΑΓΙΑΣ

Το πρωτομαγιάτικο στεφάνι

Ένα από τα πιο γνωστά έθιμα που εξακολουθεί να μας συνδέει

 με την παραδοσιακή Πρωτομαγιά, μια γιορτή της άνοιξης και της φύσης
 με πανάρχαιες ρίζες, είναι το πρωτομαγιάτικο στεφάνι.

Ο εορτασμός της Πρωτομαγιάς συνδέεται με την ανθρώπινη χαρά 

για την άνοιξη και τη βλάστηση. Απότοκο των δοξασιών αυτών είναι το
 μαγιάτικο στεφάνι που φτιάχνεται από διάφορα άνθη
 και καρπούς και κρεμιέται στην πόρτα των σπιτιών.

Το μάζεμα των λουλουδιών για το πρωτομαγιάτικο στεφάνι, 

ενισχύει στη σημερινή εποχή τις σχέσεις του ανθρώπου με τη φύση, 
από την οποία οι περισσότεροι άνθρωποι έχουν
απομακρυνθεί λόγω του τρόπου ζωής των σύγχρονων πόλεων.

Στα μέρη της Μικράς Ασίας, σε κάθε στεφάνι έβαζαν, εκτός από λουλούδια, 

ένα σκόρδο για τη βασκανία, ένα αγκάθι για τον εχθρό κι ένα στάχυ 
για την καλή σοδειά. Το μαγιάτικο στεφάνι στόλιζε τις πόρτες των σπιτιών 
ως του Αϊ - Γιαννιού του Θεριστή και τότε, 
το καίγανε στις φωτιές του αγίου.

Στα Δωδεκάνησα, μαζεύουν ένα λουλούδι που το λένε "ανοιχτομάτη" 

και πιστεύουν πως όποιος το έχει είναι πάντα γερός και τυχερός.















Το αμίλητο νερό

Σε νησιά του Αιγαίου την Πρωτομαγιά, τα κορίτσια σηκώνονταν την αυγή 

και έπαιρναν μαζί τους τα λουλούδια, που είχαν μαζέψει από την παραμονή
 και πήγαιναν στα πηγάδια να φέρουν το
 «αμίλητο νερό» (αμίλητο γιατί το κουβαλούσαν χωρίς να μιλούν). 
Όταν το έφερναν στο σπίτι, πλένονταν όλοι με αυτό.

Η Πρωτομαγιά των αγροτών

Οι αγρότες φτιάχνουν το Μάη τους με πρασινάδες, καρπούς, 

σκόρδο για τη βασκανία και αγκάθι για τον εχθρό.

Στις περιοχές της Σμύρνης, την παραμονή της Πρωτομαγιάς, 

οι αγρότες πήγαιναν στην εξοχή, για να κόψουν οτιδήποτε είχε καρπό: 
σιτάρι, κριθάρι, σκόρδα, κρεμμύδια, κλαδιά συκιάς 
με τα σύκα, κλαδιά αμυγδαλιάς με τα αμύγδαλα, κλαδιά ροδιάς με τα ρόδια.

Στην Αγιάσο της Λέσβου, φτιάχνουν στεφάνια από όλα τα λουλούδια

 και βάζουν μέσα "δαιμοναριά", άγριο χόρτο με πλατιά φύλλα και 
κίτρινα λουλούδια για να δαιμονίζονται οι γαμπροί. 

Στη Σέριφο, από το βράδυ της παραμονής, κρεμούν στην πόρτα ένα

 στεφάνι από λουλούδια τσουκνίδες, κριθάρι και σκόρδο. 

Το Μαγιόξυλο

Σε χωριά της Κέρκυρας, οι κάτοικοι περιφέρουν έναν κορμό κυπαρισσιού,

σκεπασμένο με κίτρινες μαργαρίτες που γύρω του έχει ένα στεφάνι 
με χλωρά κλαδιά. 

Με το μαγιόξυλο αυτό, οι νέοι εργάτες ντυμένοι με κάτασπρα παντελόνια

 και πουκάμισα και κόκκινα μαντήλια στο λαιμό βγαίνουν στους δρόμους, 
τραγουδώντας το Μάη.

Το Πήδημα της φωτιάς

Νέοι και γυναίκες μεγάλης ηλικίας μαζεύονται την παραμονή της Πρωτομαγιάς,

 μόλις δύσει ο ήλιος και ανάβουν φωτιές με ξερά κλαδιά που έχουν συγκεντρώσει 
αρκετές μέρες πριν. Όσο η φωτιά είναι αναμμένη οι γυναίκες χορεύουν
 κυκλικούς χορούς γύρω από τη φωτιά
 και τραγουδούν παραδοσιακά τραγούδια για την Πρωτομαγιά.

Τα νέα παιδιά, αφού βρέξουν τα μαλλιά και τα ρούχα τους, πηδούν πάνω από τις φωτιές

 σαν μία συμβολική πράξη που αποσκοπεί στο να διώξει τον χειμώνα και την αρρώστια.
 Στην συνέχεια όλοι παίρνουν έναν δαυλό από φωτιά και την πηγαίνουν στο σπίτι τους 
για να φύγουν όλα τα κακά. 

Υπάρχουν και άλλα πολλά έθιμα της Πρωτομαγιάς που γιορτάζονται σε διάφορα μέρη

 της Ελλάδας: το Μαγιόπουλο, το οποίο ονομάζουν ακόμα Φουσκοδένδρι ή Ζαφείρη, 
γιορτάζεται στην Ήπειρο και στη Θεσσαλία, το έθιμο του Κλήδωνα (είδος λουλουδιού) 
στο δήμο Κόζιακα, το έθιμο της πιπεργιάς στην Εύβοια, τα Ξόρκια της Πρωτομαγιάς
 για το διώξιμο των φιδιών στην Ήπειρο, κ.λπ.

 ΑΠΕ-ΜΠΕ, Δημήτρης Ταταρούνης
Read more »

Σάββατο 28 Απριλίου 2012

Ειρεσιώνη

Ειρεσιώνη καλείται το κλαδί ελιάς ή δάφνης, πάνω στο οποίο έχουν πλέξει λευκές ή πορφυρές κορδέλες από μαλλί και έχει κρεμασμένους όλων των ειδών τους καρπούς (εκτός του πίου και του μήλου) της πρώτης φθινοπωρινής σοδειάς. Επίσης κατά την περιφορά τοποθετούσαν επάνω του άρτους, οινοχόες γεμάτες με κρασί, ορμαθούς από βελανίδια, λάδι, μέλι. Η ειρεσιώνη είναι πιθανόν να πήρε το όνομά της από το μαλλί "είρος", που έπαιρναν από το ιερό ζώο. Για τους αρχαίους Έλληνες αποτελούσε σύμβολο ευφορίας. Τις ειρεσιώνες αφιέρωναν στη θεότητα, τη χορηγό των αγαθών της Γής και άλλοτε τις έβαζαν έξω από την πόρτα του ναού της για να επικαλεστούν τη συνδρομή της κατά του λιμού (της σιτοδείας), των επιδημιών ή άλλων θεομηνιών. Άλλοτε τις αναρτούσαν πάνω στις πόρτες των οικιών τους για να αποδώσουν ευχαριστίες στη θεότητα. Ειδικά στην Αθήνα, ορισμένες ειρεσιώνες αφιερώνονταν κατά τα Θαργήλια και Πυανέψια στον Απόλλωνα και τις Ώρες, σε έκφραση ευχαριστίας για τη γονιμότητα του έτους που λήγει και παράκληση της συνέχισής της και κατά το επόμενο. Άλλοι αναφέρουν ότι τις περιέφεραν και τις κρεμούσαν προς τιμήν του "Ηλίου και των Ωρών".
Ο Πορφύριος δεν κατονομάζει ρητώς την ειρεσιώνη, αλλά σαφώς την υπαινίσσεται, όταν αναφέρεται για την πομπή που γίνονταν στην Αθήνα των ημερών του για τον Ήλιο και τις Ώρες. Άλλες ειρεσιώνες αναρτούνταν πάνω στις πόρτες των οικιών και παρέμεναν εκεί μέχρι το επόμενο έτος, όπου καίγονταν και αντικαθιστούνταν με νέες. 
Γενικά οι καρποί της ειρεσιώνης συμβολίζουν το γεωργικό χαρακτήρα των γιορτών κατά τη διάρκεια της περιφοράς της. Η ειρεσιώνη είναι προσφορά ανάλογη με τη δέσμη από στάχυα, την οποία οι Ρωμαίοι αναρτούσαν στις πόρτες του ναού της Ceres, (η οποία ταυτίζεται με τη Θεά Δήμητρα) και των οικιών τους.
Το μαραμένο κλαδί ήταν συνηθισμένο θέαμα. Ο Αριστοφάνης στον Πλούτο περιγράφει κάποιο περιστατικό με έναν νέο που προσβάλλει μία γριά γυναίκα και φέρνει το δαυλό του στο ταλαιπωρημένο της πρόσωπο, εκείνη φωνάζει: "Λυπήσου με, μη φέρνεις το δαυλό σου τόσο κοντά μου" και ο Χρέμυλος λέει: "Ναι, δίκιο έχει γιατί αν αρπάξει μια σπίθα θα καεί σαν παλιά ειρεσιώνη".
Κατά τα Παναθήναια, το κλαδί κόβονταν από ιερή ελιά που βρισκόταν στην Ακαδήμεια. Τα ελαιόδενδρα καλούνταν "μόριαι ελαίαι", διότι θεωρούνταν πως πολλαπλασιάστηκαν από καταβολάδες που αποσπάστηκαν από την πρωταρχική ελιά της Ακρόπολης. Από αυτά τα ελαιόδενδρα λαμβάνει ο Ζευς το προσωνύμιο Μόριος, ως προστάτης και φύλακας των ιερών αυτών ελαιοδένδρων. Μετά την κατασκευή της ειρεσιώνης γίνονταν περιφορά με πομπή και άσματα στην Ακρόπολη, προς τιμήν της Πολιάδας Αθηνάς.
Από τον Παυσανία διασώζεται η ακόλουθη περιγραφή της τελετής κατά την έβδομη μέρα της γιορτή των Πυανεψίων : "Η ειρεσιώνη είναι ένα κλαδί ελιάς περιτυλιγμένο με μαλλί και από αυτό κρέμονται διάφοροι καρποί της Γής. Ένα αγόρι, του οποίου ζουν και οι δύο γονείς, το μεταφέρει και το τοποθετεί μπροστά από τις πόρτες του Ιερού του Απόλλωνα, κατά τη γιορτή των Πυανεψίων". Οι "αμφιθαλείς παίδες", δηλαδή αυτοί που έχουν και τους δύο γονείς στη ζωή, περιέφεραν την ειρεσιώνη από οικία σε οικία και έψελναν ειδικό άσμα, το οποίο είχε το ίδιο όνομα και είναι ως εξής: "Ειρεσιώνη σύκα φέρει και πίονας άρτους και μέλι εν κοτύλη και έλαιον αποψήσασθαι και κύλικ' εύζωρον, ως αν μεθύουσα καθεύδη". Τα παιδιά έπερναν από τους οικοδεσπότες φιλοδώρημα. Αυτό υπενθυμίζει το αρχαίο χελιδόνισμα της Ρόδου, όπως και το σύγχρονο έθιμο του τραγουδίσματος των καλάνδων από παιδιά σε κάθε οικία κατά την παραμονή των χριστουγέννων.
Τη δεύτερη μέρα της γιορτής των Θαργηλίων, η οποία θεωρούνταν από τους Δήλιους πως ήταν η μέρα γέννησης του Απόλλωνα, τα παιδιά κρεμούσαν τις ειρεσιώνες έξω από τις πόρτες των οικιών, ψάλλοντας το ομώνυμο άσμα. Το μνημονευόμενο άσμα υποδηλώνει αποτροπή αφορίας.


Πολλοί έριζαν περί της αρχής της ειρεσιώνης. Σύμφωνα με κάποιους, 
πρώτα κατασκευάστηκε από τον Θησέα, ο οποίος παίρνοντας κλαδί 
από την ιερή ελιά και αφού το έφτιαξε κατάλληλα, το ανέθεσε στον Απόλλωνα 
ως ικετήριο και έπειτα απέπλευσε για την Κρήτη. 
Από τότε και έπειτα επικράτησε η εν λόγω συνήθεια. 
Ο Πλούταρχος γράφει σχετικά "Γενομένου του κλήρου παραλαβών τούς λαχόντας
ο Θησεύς εκ του πρυτανείου και παρελθών εις Δελφίνιον, έθηκεν υπέρ αυτών
 τωι Απόλλωνι την ικετηρίαν. Ην δε κλάδος από της ιεράς ελαίας ερίωι λευκώι
 κατεστεμμένος".
Σύμφωνα με άλλους, πλέοντας ο Θησέας προς την Κρήτη, παρασύρθηκε από τον 

αέρα στη Δήλο, εκεί, ορκίστηκε στον Απόλλωνα να τον στέψει με κλαδί ελιάς, 
εάν επέστρεφε από την Κρήτη, αφού προηγουμένως θα είχε φονεύσει τ
ον Μινώταυρο. Άλλη εκδοχή είναι ότι το έθιμο γίνονταν 
σε ανάμνηση των Ηρακλειδών, τους οποίους έτρεφαν οι Αθηναίοι, 
με τον τρόπο που αναφέρει το άσμα ειρεσιώνη. 
Υπάρχει όμως και τέταρτη εκδοχή, κατά την οποία συνέβη κάποτε 
παγκόσμιος λιμός και έσπευσαν απ' όλα τα μέρη της Γής προς τα μαντεία
 για να ρωτήσουν περί της απαλλαγής από το λιμό.
 Τότε ο Απόλλων είπε προς όλους ομόφωνα, ότι, αν οι Αθηναίοι δεν 
προσεύχονταν και δεν πρόσφεραν θυσία στη Δήμητρα,
 την ημέρα των Προηροσίων (προ της αρόσεως), στο όνομα όλων των λαών, 
δεν θα έπαυε ο λιμός. Αμέσως,
 όλοι οι λαοί της Γής, έστειλαν πρέσβεις στους Αθηναίους,
 οι δε Σκύθες απέστειλαν τον ιερέα του Απόλλωνα, Άβαρι. 
Τότε πραγματοποιήθηκε στην Αθήνα αυτή η ικετηρία και από τότε όλα τα έθνη
 έστελναν απαρχές των καρπών προς τους Αθηναίους.
Ο συγγραφέας του Βίου του Ομήρου, που εσφαλμένα αποδίδουν στον Ηρόδοτο,
 διηγείται ότι ο ποιητής, περνώντας τον χειμώνα στη Σάμο,
 εμφανίζονταν κατά την πρώτη μέρα κάθε μήνα μπροστά στις οικίες των πλουσίων 
και πετύχαινε φιλοδωρήματα απαγγέλοντας μικρό ποίημα
 που ονομάζονταν ειρεσιώνη. Αυτό το "επαιτικόν άσμα" διασώθηκε
 και φέρει τον αριθμό 15 στη συλλογή των ομηρικών επιγραμμάτων.
 Ο βιογράφος προσθέτει ότι τα παιδιά της Σάμου
 εξακολουθούσαν για μακρύ χρονικό διάστημα να το τραγουδούν κατά τις γιορτές
 του Απόλλωνα. Είναι πιθανόν ότι το όνομα ειρεσιώνη, δόθηκε αρχικά 
σε θρησκευτικό άσμα, το οποίο επικαλείται την θεία εύνοια και 
στη συνέχεια εφαρμόστηκε σε όλα τα είδη των ασμάτων, 
τα οποία απέβλεπαν να πετύχουν χάρισμα ή εύνοια.
ίσως το ρήμα είρω (ζητώ) δεν είναι χωρίς επίδραση για την αλλαγή 
της σημασίας. Από αυτό προέκυψε ότι το ποίημα ειρεσιώνη ποίησε ο Όμηρος 
και ότι αργότερα η ειρεσιώνη κατάντησε το γενικό άσμα των ασμάτων 
που τραγουδιόταν από τους επαίτες.
Οι ειρεσιώνες αναρτούνταν πάνω από τις θύρες των οικιών, όπου παρέμεναν
 όλη τη διάρκεια του έτους, μετά τη λήξη του οποίου καίγονταν 
και αντικαθιστούνταν από νέα κλαδιά, έχει το σύγχρονο αντίστοιχο 
της ανάρτησης κλαδιών και στεφάνων από άνθη πάνω από τις πόρτες,
 τα παράθυρα ή τους εξώστες των οικιών κατά την πρώτη κάθε Μαΐου.
Βιβλιογραφία : Η μυθολογία της Γεωργίας - Αλέξανδρος Λέτσας (3 τόμοι)
                    Jane Ellen Harrison - Αρχαίες ελληνικές γιορτές
                    H.W. Parke - Οι εορτές στην αρχαία Αθήνα


.(hellenicpantheon.gr)

Read more »

Share