Ευρυνόμη

Mία από τις παλαιότερες θεότητες και σύμφωνα με τον πελασγικό μύθο, θεά των πάντων που προέκυψε από το πρωταρχικό Xάος. Eκείνη διαχώρισε τον ουρανό από τη θάλασσα κι έπλασε από το Bόρειο Άνεμο το σύζυγό της Oφίωνα με μορφή φιδιού. H Eυρυνόμη έφερε στον κόσμο ένα Aβγό, το οποίο χωρίστηκε στη μέση δημιουργώντας τον ήλιο, τη σελήνη, τα άστρα, τα βουνά, τα ποτάμια και τα ζωντανά πλάσματα. Tο ζευγάρι κυριάρχησε στον Όλυμπο μέχρι τη στιγμή που η Eυρυνόμη γκρέμισε τον Oφίωνα στα βάθη της γης και δημιούργησε τους Tιτάνες και τις Tιτανίδες και τον Πελασγό, τον πρώτο άνθρωπο, που προήλθε από τη γη της Aρκαδίας.

Όταν κυριάρχησαν ο Kρόνος και η Pέα, η Eυρυνόμη αποσύρθηκε στη θάλασσα, όπου εκεί μαζί με τη Θέτιδα υποδέχτηκε τον Ήφαιστο όταν εκείνος εκδιώχθηκε από τον Όλυμπο.

Αττική ερυθρόμορφη υδρία. Ο Αδωνις γέρνει στην αγκαλιά της Αφροδίτης ενώ τους περιστοιχίζουν φτερωτοί Ερωτες και προσωποποιήσεις διαφόρων αξιών και αρετών, όπως η Υγεία, η Ευτυχία, η Ευδαιμονία, η Παννυχίς, η Πανδαισία, η Παιδιά, η Ευρυνόμη, η Χρυσόθεμις. Αποδίδεται στον Ζωγράφο του Μειδία, περ. 415 π.Χ. (Αρχαιολογικό Μουσείο Φλωρεντίας)

Mετά την επικράτηση των Oλύμπιων θεών παρουσιάζεται σαν κόρη του Ωκεανού και της Tηθύος. Mαζί με το Δία γέννησε τις Xάριτες (Aγλαΐα, Eυφροσύνη, Θάλεια).

H Eυρυνόμη είχε έναν πολύ παλιό ναό και γιορτή στη Φιγαλεία της Aρκαδίας στις όχθες της Nέδας ή Nέδης. O ναός της υψωνόταν στη μέση ενός δάσους από κυπαρίσσια. Eκεί φυλασσόταν το λατρευτικό άγαλμα της που την παράσταινε σαν γοργόνα, από τη μέση και πάνω με τη μορφή γυναίκας και από τους γοφούς και κάτω ψάρι.

Βιβλιογραφία - πηγές

Απολλώνιος ο Ρόδιος, Αργοναυτικά, 1

ἤειδεν δ' ὡς πρῶτον Ὀφίων Εὐρυνόμη τε
Ὠκεανὶς νιφόεντος ἔχον κράτος Οὐλύμποιο·
ὥς τε βίῃ καὶ χερσὶν ὁ μὲν Κρόνῳ εἴκαθε τιμῆς,
ἡ δὲ Ῥέῃ, ἔπεσον δ' ἐνὶ κύμασιν Ὠκεανοῖο·

Ησίοδος, Θεογονία

Πειθώ τ' Ἀδμήτη τε Ἰάνθη τ' Ἠλέκτρη τε
Δωρίς τε Πρυμνώ τε καὶ Οὐρανίη θεοειδὴς
Ἱππώ τε Κλυμένη τε Ῥόδειά τε Καλλιρόη τε
Ζευξώ τε Κλυτίη τε Ἰδυῖά τε Πασιθόη τε
Πληξαύρη τε Γαλαξαύρη τ' ἐρατή τε Διώνη
Μηλόβοσίς τε Θόη τε καὶ εὐειδὴς Πολυδώρη
Κερκηίς τε φυὴν ἐρατὴ Πλουτώ τε βοῶπις
Περσηίς τ' Ἰάνειρά τ' Ἀκάστη τε Ξάνθη τε
Πετραίη τ' ἐρόεσσα Μενεσθώ τ' Εὐρώπη τε
Μῆτίς τ' Εὐρυνόμη τε Τελεστώ τε κροκόπεπλος
Χρυσηίς τ' Ἀσίη τε καὶ ἱμερόεσσα Καλυψὼ
Εὐδώρη τε Τύχη τε καὶ Ἀμφιρὼ Ὠκυρόη τε
καὶ Στύξ, ἣ δή σφεων προφερεστάτη ἐστὶν ἁπασέων.

Ορφικά, Αποσπάσματα

ἤειδεν δ' ὡς πρῶτον Ὀφίων Εὐρυνόμη τε
Ὠκεανὶς νιφόεντος ἔχον κράτος Οὐλύμποιο·
ὥς τε βίηι καὶ χερσὶν ὁ μὲν Κρόνωι εἴκαθε τιμῆς,
ἡ δὲ Ῥέηι, ἔπεσον δ' ἐνὶ κύμασιν Ὠκεανοῖο·

Aπολλόδωρος, Bιβλιοθήκη, 3, 12,6
Όμηρος, Iλιάδα, Σ, 394
Παυσανίας, 8, 41, 4

Read more »

«Αρχαία ελληνικά στην Τουρκία»

Την ώρα που σε µια αφιερωµατική έκδοση-λεύκωµα έλληνες ερευνητές αποκαλύπτουν θησαυρούς της Παναγίας Σουµελά από τις αποθήκες του Μουσείου της Τραπεζούντας και της Αγιάς Σοφιάς στην Κωνσταντινούπολη, ένα ολοσέλιδο ρεπορτάζ στη βρετανική εφηµερίδα «The Independent» – µε παραποµπή και στο κύριο άρθρο της! – για τους 5.000 εναποµείναντες µουσουλµάνους πέριξ της Τραπεζούντας που µιλάνε µια ποντιακή διάλεκτο, κοντινή στα αρχαία ελληνικά, επαναφέρει στο προσκήνιο τον ελληνισµότου Πόντου και τη µακραίωνη επιβίωση της γλώσσας του. Τα ποντιακά που µιλούν οι περίπου 5.000 κάτοικοι χωριών κοντά στην Τραπεζούντα, στο σπουδαίο κέντρο του Πόντου που ανήκει σήµερα στην Τουρκία, είναι µια διάλεκτος αξιοσηµείωτα κοντά στα αρχαία ελληνικά και θα µπορούσε να δώσει πολλά στοιχεία για την ίδια τη γλώσσα του Σωκράτη και του Πλάτωνα, γράφει ο Στιβ Κόνορ στην εφηµερίδα «The Independent».

Τα λεγόµενα «ρωµαίικα», όπως λέει η ελληνίδα λέκτορας στο Πανεπιστήµιο του Κέµπριτζ Ιωάννα Σιταρίδου, «διατηρούν έναν εντυπωσιακό αριθµό χαρακτηριστικών της γραµµατικής που δίνουν µια αύρα αρχαίων ελληνικών, χαρακτηριστικών που έχουν εντελώς χαθεί από τιςάλλες παραλλαγές των σύγχρονων ελληνικών. Η χρήση του απαρέµφατου χάθηκε από όλες τιςάλλες ελληνικές διαλέκτους. Στα ρωµαίικα, όχι µόνο διατηρήθηκε το απαρέµφατο, αλλά βρίσκουµε επίσης και απαρεµφατικές δοµές που δεν είχαν παρατηρηθεί προηγουµένως και που µόνο σε λατινογενείς γλώσσες έχουν το αντίστοιχό τους».

Τα χωριά που µιλούνρωµαίικα, τα οποία δενέχουν γραπτή εκδοχή, γράφει η εφηµερίδα «The Independent», διατηρούν και άλλα χαρακτηριστικά γεωγραφικής και πολιτισµικής αποµόνωσης. Οι άνθρωποι εκεί σπάνια παντρεύονται εκτός κοινότητας και παίζουντη δική τους µουσική µε το δικό τους όργανο, τη λύρα.

Ο ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΠΟΝΤΟΥ ΣΤΟ ΠΡΟΣΚΗΝΙΟ ΜΕ ΞΕΝΑ ΔΗΜΟΣΙΕΥΜΑΤΑ ΚΑΙ ΝΕΟ ΛΕΥΚΩΜΑ

«Γνωρίζω µόνο έναν άντρα που παντρεύτηκε έξω από το χωριό του», παρατηρεί η Ιωάννα Σιταρίδου. «Και ηµουσική είναι τόσο χαρακτηριστική, που δεν µπορείς να την µπερδέψεις µε κάποιαάλλη». Η λέκτορας του Κέµπριτζ ξεκίνησε την ακαδηµαϊκή της πορεία από τη συγκριτική ιστορική µελέτη των λατινογενών γλωσσών(ιδιαίτερα των ισπανικών και των παλαιών γαλλικών), έκανε όµως έρευνες και για την ιστορική σύνταξη των ελληνικών διαλέκτων – ιδίως των ποντιακών ελληνικών και των κυπριακών.

Οι οµιλούντες τα ρωµαίικα,λέει, είναι σήµερα ευλαβείςµουσουλµάνοι, γι’ αυτό και τους επετράπη η παραµονήτους στον Πόντο µετά τη Συνθήκη της Λωζάννης και την ανταλλαγήτων πληθυσµών. Αλλά αλλεπάλληλα κύµατα µετανάστευσης, όπως και η κυρίαρχη επιρροή της τουρκόφωνης πλειονότητας, από κοινού µε την απόλυτη απουσία των ρωµαίικων από τη δηµόσιασφαίρα, τα τοποθετούν αυτόµαταστη λίστα των γλωσσών που διατρέχουν τονµεγαλύτερο, παγκοσµίως, κίνδυνο εξαφάνισης.


Κίνδυνος εξαφάνισης


«Με 5.000 µόνο οµιλούντες τη γλώσσα να έχουν αποµείνει στην περιοχή, τα ρωµαίικα θα είναι σύντοµα µια γλώσσα του παρελθόντος παρά ένα ζωντανό ιδίωµα. Με την εξαφάνισή τους θα χαθεί µια µοναδική ευκαιρία να ξεκλειδώσει ο τρόπος µε τον οποίο η ελληνική γλώσσα εξελίχθηκε», υποστηρίζει η γλωσσολόγος Ιωάννα Σιταρίδου.

Μελέτες της γραµµατικής των ρωµαίικων δείχνουν ότι µοιράζονται πάµπολλες οµοιότητες µε την ελληνική κοινή, τη γλώσσα των ελληνιστικών και ρωµαϊκών χρόνων (4ο αι. π.Χ. - 4ος αι. µ.Χ.). Τα νέα ελληνικά, πάλι, υπέστησαν σηµαντική διαφοροποίηση και θεωρείται ότι προέρχονται από τα βυζαντινά ελληνικά που µιλιόνταν µεταξύ 7ου και 13ου αιώνα.

(ΤΑ ΝΕΑ)

Read more »

Σιδερένιος διπλός πέλεκυς βρέθηκε σε αρχαία θρακική κατοικία

Αρχαιολόγοι της Βουλγαρίας ανακάλυψαν μια σιδερένια λάβρυ, έναν τελετουργικό διπλό πέλεκυ, στην κατοικία των ηγεμόνων του βασιλείου των… Οδρυσών, της πιο ισχυρής φυλής της αρχαίας Θράκης, στο ύψωμα Kozi Gramadi.

Ανακαλύφθηκε την περασμένη Δευτέρα από αρχαιολόγους κοντά στην κύρια πύλη της οχυρωμένης κατοικίας των ηγεμόνων των Οδρυσών

Ο πέλεκυς ανακαλύφθηκε την περασμένη Δευτέρα, 04 Ιουλίου 2011, από την ομάδα του βοηθού καθηγητή Ivan Hristov, του Εθνικού Ιστορικού Μουσείου της Βουλγαρίας όπως ανακοινώθηκε την Τρίτη. Βρέθηκε κοντά στην κύρια πύλη της οχυρωμένης κατοικίας των ηγεμόνων των Οδρυσών, και πρόκειται για την δεύτερη λάβρυς που φέρνει στο φως η αρχαιολογική σκαπάνη σε θέση της αρχαίας Θράκης.

Η πρώτη βρέθηκε σε ανασκαφή του 2005.

«Το νέο εύρημα σώζεται σε πολύ καλή κατάσταση. Έχει μήκος 22 εκ. και είναι αρκετά βαρύ. Όσον αφορά τη χρήση του κάνουμε διάφορες υποθέσεις. Η λάβρυς χρησιμοποιούνταν περισσότερο για ορισμένα είδη τελετουργιών και λιγότερο για στρατιωτικούς σκοπούς ή ως οικιακό αντικείμενο» εξηγεί ο Hristov.

«Μια άλλη υπόθεση βασίζεται σε αναπαραστάσεις από τάφους της αρχαίας Μακεδονίας ή στον τύμβο κοντά στο χωριό Alexandrovo, στην περιοχή Haskovo, όπου διπλό πέλεκυ φέρουν μορφές σε σκηνές βασιλικού κυνηγιού. Μπορούμε να υποθέσουμε ότι ο πέλεκυς χρησιμοποιούνταν –αν όχι από τον ίδιο τον ηγεμόνα- τότε από τους συντρόφους τους κατά τη διάρκεια του κυνηγιού. Υπό αυτή την έννοια, η εύρεση του σιδερένιου όπλου στην αρχαία θρακική κατοικία δεν είναι τυχαία. Εικασίες μόνο μπορούμε να κάνουμε σχετικά με την καθημερινή ζωή των ηγεμόνων στο Kozi Gramadi 2.400 χρόνια πριν, όταν τα γύρω δάση προσφέρονταν για κυνήγι» λέει ο αρχαιολόγος.

Η λάβρυς, εξηγεί ο Hristov, ως όρος της αρχαίας ελληνικής μυθολογίας ήταν γνωστή ως ο διπλός πέλεκυς του Διός Λάβρανδου, που λατρευόταν στα Λάβρανδα της Καρίας και παριστάνεται όρθιος να κρατά λάβρυ πάνω από τον δεξί του ώμο.

Πρώτες αναπαραστάσεις λάβρεος συναντάμε στη 2η χιλιετία π.Χ. Στην αρχαία Θράκη οι αρχαιότερες αυτών χρονολογούνται στην περίοδο του Χαλκού. Οι λάβρεις αναπαρίστανται επίσης σε νομίσματα των αρχαίων Θρακών ηγεμόνων όπως του Αμάδοκου ΙΙ και του Τήρης ΙΙ. Λιγότερα από 20 ευρήματα λάβρεος έχουν ανακαλυφθείς την ευρύτερη περιοχή της Βουλγαρίας μέχρι σήμερα.Η νέα λάβρυς είναι η τέταρτη που ανακαλύπτεται στην Θρακική κατοικία στην περιοχή του υψώματος Kozi Gramadi. Το νέο εύρημα θα εκτεθεί στο Εθνικό Ιστορικό Μουσείο της Βουλγαρίας μαζί με άλλα αρχαία θρακικά ευρήματα. Από την αρχή των ανασκαφών στην περιοχή, οι Βούλγαροι αρχαιολόγοι έχουν πραγματοποιήσει σημαντικές ανακαλύψεις, όπως λεπτομέρειες της κατάκτησης της από τον Φίλιππο ΙΙ.

Οι ανακαλύψεις έγιναν στο πλαίσιο δράσεων του Εθνικού Ιστορικού Μουσείου της Βουλγαρίας. Η αρχαιολογική ομάδα του ξεκίνησε τον Ιούνιο του 2011 μια μεγάλη αλπική αποστολή για την ανασκαφή της κατοικίας των ηγεμόνων του βασιλείου των Οδρυσών.

Βούλγαροι αρχαιολόγοι ανακάλυψαν την μοναδική αυτή κατοικία τον Ιούλιο του 2010, μετά τον αρχικό εντοπισμό της το 2005. Η οικία βρίσκεται στο ύψωμα Kozi Gramadi του βουνού Sredna Gora, στο χωριό Starosel κοντά στο θέρετρο Hissar στην κεντρική Βουλγαρία, σε υψόμετρο 1200 μ. πάνω από το επίπεδο της θάλασσας.

.
 http://thrakilive.blogspot.com/

Read more »