Αίαντας ο Λοκρός

Ήταν γιος του Οϊλέα, βασιλιά του Οπούντα στη Λοκρίδα και της Εριώπης και ένας από τους ήρωες που πήραν μέρος στον τρωικό πόλεμο. Ο Όμηρος, στην Ιλιάδα του, ονομάζει τον Αίαντα ταχύ και μικρό, για να τον ξεχωρίσει από τον Τελαμώνιο Αίαντα που ήταν πελώριος.

Αίας , Κασσάνδρα

Ο Αίαντας ο Λοκρός ήταν, όπως μας λέει η μυθολογία, σπουδαίος μαχητής, τέλειος ακοντιστής και τοξότης και τόσο γρήγορος στο τρέξιμο, ώστε μόνο ο Αχιλλέας τον ξεπερνούσε, ένας από τους σπουδαιότερους ήρωες της Ιλιάδας. Πολλοί Τρώες και σύμμαχοί τους σκοτώθηκαν απ' αυτόν σ' όλη τη διάρκεια της δεκάχρονης πολιορκίας. Φορούσε πάντα ελαφριά πανοπλία και οπλισμό, πήρε μέρος σε πολλές μάχες για τη διάσωση των ελληνικών πλοίων και του πτώματος του Πατρόκλου και τον θεωρούσαν ισότιμο με τον Αίαντα τον Τελαμώνιο. Αντίθετα όμως με τον Τελαμώνιο, που ήταν σεμνός, ειλικρινής, λιγόλογος και καρτερικός, ο Λοκρός ήταν αλαζόνας, υπεροπτικός, ακόλαστος και αθυρόστομος, που δε λογάριαζε ούτε και αυτούς τους θεούς.

Περσεφόνη , Αίαντας ο Λοκρός, νομίσματα των Λοκρών

Όταν έπεσε η Τροία, ο Αίαντας ατίμασε την ιέρεια Κασσάνδρα, την πιο όμορφη από τις κόρες του Πριάμου, παρ' όλο που η κόρη είχε αγκαλιάσει το άγαλμα της θεάς Αθηνάς και μόνο γι' αυτό ο Αίαντας όφειλε να τη σεβαστεί. Η ιερόσυλη αυτή πράξη του εξόργισε τη θεά Αθηνά, που κατέστρεψε με φοβερή τρικυμία τα πλοία του, όταν στην επιστροφή του από την Τροία πέρασε από τον Καφηρέα. Όλοι οι σύντροφοί του πνίγηκαν στη θαλασσοταραχή εκτός από τον ίδιο τον Αίαντα, που με τη βοήθεια του Ποσειδώνα, έφτασε κολυμπώντας σε κάποιο βράχο. Αυτός, αφού κάθισε πάνω στα βράχια, αντί να ευχαριστήσει τους θεούς, άρχισε να τους βρίζει και να λέει ότι θα σωζόταν και χωρίς τη θέλησή τους ακόμα. Ο Ποσειδώνας τότε, εξοργισμένος από την αχαριστία του αλαζόνα αυτού ήρωα, χτύπησε με την τρίαινά του το βράχο και τον κομμάτιασε, ενώ ο Αίαντας, πέφτοντας στη θάλασσα, πνίγηκε.

Ο Λοκροί τιμούσαν τον Αίαντα ως γενεαλογικό τους ήρωα και στις μάχες άφηναν στις παρατάξεις τους μια θέση κενή για το μυθικό μαχητή.

Ο Ποσειδώνας σκοτώνει τον Αίαντα

Σε νομίσματα των Λοκρών, που βρέθηκαν, εικονίζεται ο Αίαντας που βαδίζει κρατώντας ασπίδα που πάνω της έχει ένα δράκο και γυμνό ξίφος, ενώ στο κεφάλι του έχει περικεφαλαία. Ανάμεσα στα ανοιχτά πόδια του υπάρχει το όνομα ΑΙΑΣ.

Η μυθολογία λέει ότι ο Αίας μαζί με τον Αχιλλέα και άλλους ήρωες μετά το θάνατό του έμενε στο νησί Λευκή, ένα από τα νησιά των Μακάρων.

Read more »

Νέα έρευνα στο ιστορικό ναυάγιο «Μέντωρ»

Δύο αρχαία αργυρά νομίσματα και ένα χάλκινο μπορεί να μην αποτελούν εντυπωσιακό εύρημα, όταν όμως προέρχονται από το ναυάγιο του «Μέντορα» του πλοίου με το οποίο ο Ελγιν μετέφερε τα Γλυπτά του Παρθενώνα στην Αγγλία, τότε είναι σημαντικά.

Τα βρήκε τον Ιούλιο κλιμάκιο της Εφορείας Εναλίων Αρχαιοτήτων, που υπό τη

ν διεύθυνση του καταδυόμενου αρχαιολόγου Δρ. Δημήτρη Κουρκουμέλη πραγματοποίησε υποβρύχια αρχαιολογική έρευνα στο ιστορικό ναυάγιο «Μέντωρ» στα νοτιοανατολικά Κύθηρα κοντά στον Αβλέμονα. Εκεί δηλαδή, όπου είχε βυθιστεί τον Σεπτέμβριο του 1802. Θραύσματα μαρμάρων ή γλυπτών όμως, που είναι το μέγα ζητούμενο, δεν εντοπίσθηκαν.

Αντίθετα, αντικείμενα του δεκαμελούς πληρώματος του πλοίου, όπως όπλα βρέθηκαν κατά τη διάρκεια της έρευνας, που επικεντρώθηκε στη περιοχή της πρύμνης. Εντοπίσθηκαν έτσι δύο πιστόλες, η διακόσμηση του κοντακίου ενός ντουφεκιού, βόλια τριών διαφορετικών διαμετρημάτων, λίθινα τσακμάκια για τα όπλα και μία οβίδα μικρού κανονιού. Επίσης όργανα ναυσιπλοΐας, μία μικρή πυξίδα χειρός με χρυσή αλυσίδα και η πυξίδα του πλοίου. Αλλά και σκεύη διαφόρων τύπων (γυάλινα, πήλινα ή πορσελάνινα), φιάλες, διακοσμητικά στοιχεία, που βρίσκονταν προφανώς στο χώρο ενδιαίτησης των αξιωματικών και νομίσματα της συγκεκριμένης περιόδου. Οσο για τα αρχαία νομίσματα βρέθηκαν ανάμεσα στις πέτρες του έρματος του πλοίου.

Η έρευνα έγινε στο διάστημα από 6 έως 15 Ιουλίου και είναι η τέταρτη των νεώτερων χρόνων στον «Μέντορα», που βρίσκεται σε βάθος 22-24 μέτρων μέσα στην άμμο (είναι σχεδόν σκεπασμένο). Προηγήθηκε το 1975 ο πλοίαρχος Κουστώ, ακολούθως το Ινστιτούτο Εναλίων Αρχαιολογικών Ερευνών, το 1980 και τέλος η Εφορεία Εναλίων Αρχαιοτήτων το 2009, όταν είχαν εντοπισθεί ανάμεσα σε λίθους, προφανώς του έρματος του πλοίου, διάφορα ευρήματα, όπως απολιθώματα ιχθύων σε σχιστολιθικές πλάκες, που από τότε είχε θεωρηθεί ότι μπορούν να προέρχονται από το φορτίο.

Κατά τη διάρκεια της φετινής έρευνας καθαρίσθηκε μάλιστα και ένα μέρος του κελύφους του πλοίου, το οποίο είχε εντοπιστεί ήδη από την έρευνα του 1980 και όπως διαπιστώθηκε σώζεται σε αρκετά καλή κατάσταση. Επιπλέον όμως τα ευρήματα, που ανασύρθηκαν από το ναυάγιο, αποτελούν ενδείξεις της διαβίωσης των πληρωμάτων των εμπορικών πλοίων σε μία ταραγμένη ιστορική περίοδο της Ανατολικής Μεσογείου.

Γενικότερα πάντως τα αποτελέσματα της έρευνας θεωρούνται ιδιαίτερα ενδιαφέροντα και ενθαρρυντικά, γιατί το ναυάγιο συνδέεται με μία από τις πιο μελανές σελίδες της ιστορίας του Παρθενώνα και των γλυπτών του, που η περιπέτειά τους συνεχίζεται ως σήμερα. Και επειδή η ελπίδα δεν πεθαίνει, η συνέχιση των ερευνών, ίσως αποδώσει κάποια νέα στοιχεία για το ίδιο το πλοίο και για το πολύτιμο, κλεμμένο φορτίου του.

Ο «Μέντωρ« ήταν ένα δικάταρτο μπρίκι στο οποίο ο Ελγιν είχε φορτώσει 17 κιβώτια με γλυπτά από την Ακρόπολη κυρίως: Από τη Ζωφόρο του Παρθενώνα και τον ναό της Αθηνά Νίκης, τμήματα αγαλμάτων, σπόνδυλοι κιόνων, ένας μαρμάρινος θρόνος (τον είχε υποσχεθεί ως δώρο στον πεθερό του) κ. ά.

Καινούρια ευρήματα από το πλοίο με το οποίο ο Ελγιν μετέφερε τα Γλυπτά του Παρθενώνα

Το ναυάγιο έγινε στις 17 Σεπτεμβρίου όταν το πλοίο παρασυρμένο από τον δυνατό άνεμο που έπνεε στο Ταίναρο παρασύρθηκε προς στα Κύθηρα. Καθώς προσπαθούσε να προφυλαχθεί στο λιμανάκι του Αβλέμονα, κόπηκαν στα σκοινιά από τις άγκυρες και στη συνέχεια το πλοίο κτύπησε στα βράχια, έγυρε και βυθίστηκε σε λίγες ώρας. Θύματα δεν υπήρξαν και για την ανέλκυση των γλυπτών από το σκάφος επιστρατεύτηκαν καλύμνιοι σφουγγαράδες. Αργότερα τα γλυπτά φορτώθηκαν σε άλλο πλοίο και από εκεί ταξίδεψαν στην Αγγλία

Την εφετινή έρευνα πάντως, χρηματοδότησε και συνέδραμε το Αυστραλιανό Ιδρυμα «Kytherian Research Group».

(Το Βήμα)

Read more »

Μονομάχος, πριν από 1.800 χρόνια, καταγγέλλει τον διαιτητή του…

Παράπονα από τη διαιτησία είχε ένας μονομάχος, πριν από 1.800 χρόνια, όπως μαρτυρά η επιτύμβια στήλη που κατόρθωσε να αποκρυπτογραφήσει ο καθηγητής του Πανεπιστημίου Μπροκ του Καναδά, Μάικλ Κάρτερ.

Η φιγούρα που εμφανίζεται όρθια στην επιτύμβια στήλη, κρατώντας σπαθιά και στα δυο του χέρια, είναι ο Διόδορος, ο αδικημένος μονομάχος της περίπτωσής μας.


Η επιτύμβια στήλη αυτή έφτασε ως δωρεά στο Μουσείο Musee du Cinquanternaire στις Βρυξέλλες του Βελγίου, λίγο πριν το ξέσπασμα του Α' Παγκοσμίου Πολέμου. Το ανάγλυφο δείχνει έναν μονομάχο να κρατάει δύο σπαθιά, να στέκεται πάνω από τον αντίπαλό του, ενώ εκείνος γνέφει ότι παραδίνεται. Η επιγραφή αναφέρει ότι στο σημείο όπου τοποθετήθηκε η επιτύμβια στήλη, έχει ταφεί ένας άντρας με το όνομα Διόδορος. "Αφού νίκησα τον αντίπαλό μου Δημήτριο, δεν τον σκότωσα αμέσως" συνεχίζει η επιγραφή. "Η μοίρα και η πονηρή εξαπάτηση του summa rudis με σκότωσε".

Ο summa rudis είναι ο διαιτητής, που ίσως είχε εμπειρία στο παρελθόν ως μονομάχος. Ο δρ. Κάρτερ ερμηνεύει την εικόνα του Μονομάχου με τα δύο σπαθιά ως την στιγμή της τελευταίας του μάχης, όπου ο Δημήτριος βρίσκεται στο έδαφος ενώ ο Διόδορος έχει βγάλει τα σπαθιά του. "Ο Δημήτριος γνέφει ότι παραδίνεται, ο Διόδορος δεν τον σκοτώνει. Υποχωρεί θεωρώντας πως θα ανακηρυχθεί νικητής της μάχης", συνεχίζει ο δρ. Κάρτερ.

Παρ'όλα αυτά, ο summa rudis, ίσως γιατί ερμήνευσε την στάση του Δημήτριου ως απλή πτώση, του επιτρέπει να σηκωθεί, να πάρει ξανά την ασπίδα και το σπαθί του και να συνεχίσει την μάχη. Αυτή τη φορά, ο Διόδορος έχει προβλήματα και είτε πεθαίνει στην αρένα, είτε τραυματίζεται από την Δημήτριο και αυτό το τραύμα του στερεί τη ζωή λίγο αργότερα.

Read more »